Zomer- wintersterfte;

Zomersterfte,

Tijdens warme zomers streken de gevolgen van eutrofiŽring zoals algenbloei, zuurstoftekort en vissterfte opvallend snel de kop op. Bij overmatige algenbloei ontstaan sterke schommelingen in het zuurstof gehalte. Tijdens de dag, onder invloed van het zonlicht, kan zuurstofoververzadiging optreden en 's nachts een zuurstof tekort (zonder licht verbruiken algen zuurstof). Op het einde van de nacht en in de vroeg ochtend kunnen vissen hierdoor in de problemen komen. Bij zuurstofloze situaties samen met hoge watertemperaturen en een slibrijke bodem kunnen anaŽrobe bacteriŽn zoals Clostridium ontwikkelen, die de oorzaak zijn van botulisme bij o.a. vissen, vogels en vee. Bij acuut zuurstofgebrek wordt oppervlaktebeluchting het snelst georganiseerd door het inschakelen van de brandweerdiensten.

Exrta zuurtsof toevoegen.

Door het rondpompen en vernevelen van het water wordt het extra belucht en wordt extra zuurstof ingebracht. Het oppompen van dieper (mogelijk zuurstofloos) water moet daarbij zeker vermeden worden. Vlottende propellers, sproeiers, hangende schoepenbeluchters en oppervlaktebeluchters zijn eveneens gebaseerd op dit principe. Bij het gebruik van vlottende propellersproeiers moet er op gelet worden dat de vissen niet in de schoepen of propellers terecht kunnen komen, het beste kun je die afschermen met gaasdraad. Vlottende systemen hebben het voordeel dat uitsluitend de bovenste waterlagen belucht worden, liefst geen aanzuiging van dieper zuurstofloos water gebruiken.

Water kan ook belucht worden met behulp van een compressor (hoge druk lucht pomp) door met een geperforeerde slang lucht onder water in te blazen. Dit gebeurd bij voorkeur wat dieper, zodat de luchtbellen hun zuurstof maximaal kan vrijgeven aan het water. Als er desondanks alle maatregelen toch vissen sterven, dienen deze zo vlug mogelijk en zo veel mogelijk verwijderd te worden. De ontbinding van grote hoeveelheid vis in warm water is immers nefast voor het resterend zuurstofgehalte.

Wintersterfte,

Wintersterfte is net zoals zomersterfte een gevolg van zuurstofgebrek. in eutrofe wateren is de kans hierdoor het grootst. Bij sneeuwval op ijs kan er onvoldoende of helemaal geen licht naar het onderliggende water doordringen. het effect wordt mee bepaald door helderheid van het ijs. Door lagere lichtinval verminderd of stopt de zuurstofproductie door algen en waterplanten onder het ijs. de nog aanwezige algen in het water sterven af door lichtgebrek.

De afbraak hiervan, en van het organische materiaal op de bodem door bacteriŽn, verbruikt zuurstof waardoor vissen in nood kunnen komen. Afhankelijk van de duur van de vorstperiode en de diepte van het water raken vissen langzaam in ademnood, zelfs al zijn ze nauwelijks actief bij koude water. Bovendien kunnen in zuurstofarme omstandigheden stoffen ontstaan, zoals ammoniak en zwavelwaterstof, de veroorzaker van rotte eieren lucht, die giftig is voor vissen.

vissen in nood

Het is belangrijk zo snel mogelijk na sneeuwval, als het ijs al sterk genoeg is, de vers gevallen sneeuw te verwijderen, zodat licht in het water kan doordringen. Hierdoor wordt algensterfte vermeden en kunnen planten en algen blijven instaan voor zuurstofvoorziening. Bij grotere wateren kunnen voor het sneeuwruimen kleine gemotoriseerde vegers uit de wegenbouw of tuinbouwtrekkers gebruikt worden. Op kleinere wateren kan dit manueel gebeuren.

Wanneer het ijs ondoorzichtig is, het zuurstofgehalte in het water tot minder dan 4 mg/l terugloopt of men verzwakt vis signaleert, kunnen enkele wakken in het ijs gemaakt worden. Dit gaat het best met een motorzaag. Hakken verontrust de vissen teveel, waardoor deze gaan rondzwemmen en extra zuurstof verbruiken. Voor dezelfde redenen is het aan te raden om op dergelijke moment geen ijsrecreatie meer toe te laten, zeker bij ondiepe waters met een hoge visbezetting. Via de wakken wordt zuurstof direct vanuit de lucht in het water op genomen. Laat men de wakken dichtvriezen, dan ontstaan heldere lichtvensters.

Bij dooikan het zuurstofrijke smeltwater snel instromen en het zuurstofgehalte weer op een aanvaardbaar niveau brengen. Met behulp van een waterpomp (vijzelpomp of zuigerpomp) kan water uit het wak op het ijs gepompt worden. Dit water neemt zuurstof uit de lucht op en kan via een ander wak terugvloeien. De wakken dienen met takkenbossen gemarkeerd te worden om eventuele ijsrecreanten te waarschuwen. Via de plaatselijke pers en het plaatsten  van tijdelijke infoborden kan de bevolking op de hoogte worden gebracht.

Verwijdering van dode vissen is doorgaans onmogelijk zolang er ijs is. De gewone ontbinding gaat echter minder snel vanwege het koude water, zodat dit - in tegenstelling tot de zomersterfte - minder dramatisch is voor het zuurstofgehalte. Bij plotse dooi is het echte toch aanbevolen om zeker de grootste kadavers zo veel mogelijk te verwijderen.